Cześć wszystkim, dzisiaj przyjrzymy się dokładnie ochronie kadłuba nowych modeli czołgów Abrams, uzbrojeni w wagę, linijkę i wszystkie dostępne dane, jakie mamy.
Zaczniemy od wyjaśnienia danych, na podstawie których stworzyliśmy wersję czołgu dostępną w grze. Wiemy, że pancerz kadłuba Abramsa to temat gorących dyskusji, więc chcemy podejść do tego jak najbardziej szczegółowo.
Krótko mówiąc, doszliśmy do wniosku, że istnieją dowody sugerujące, iż wprowadzono zmiany w przednim pancerzu kadłuba, więc zaczynajmy!
Przód kadłuba: projekty, mity i fakty
Każda poważna poprawa ochrony zawsze wiąże się ze wzrostem masy elementu i/lub zmianą jego wymiarów. Na przykład przejście na zubożony uran zwiększyło masę wieży czołgu M1A1 o 2,5 tony, a wieża czołgu M1A2 SEP V3 waży ponad 4 tony więcej niż wieża modelu M1A2. Już w latach 90. inżynierowie zdali sobie sprawę, że ochrona kadłuba czołgu Abrams nie nadążała za rozwojem broni przeciwpancernej. To dało początek projektom takim jak M1A3 Abrams o zmienionej geometrii i zwiększonych wymiarach zewnętrznych (nie chodzi tu o nowoczesny czołg Abrams, który obecnie przechodzi testy i prawdopodobnie otrzyma oznaczenie M1A3). Te plany pozostały jednak tylko planami – nigdy nie zostały przekute w rzeczywistość, bo wymagałoby to całkowitej przebudowy przedniej części pojazdu.
M1A3 – projekt z lat 90. Zmiany w geometrii kadłuba pozostały tylko na papierze. Źródło: IMPACT OF LOADING DISTRIBUTION OF ABRAMS SUSPENSION ON TRACK PERFORMANCE AND DURABILITY
Eksperymentalny prototyp z możliwością zwiększenia wymiarów kadłuba dla Szwecji. Źródło: Svenskt pansar igår, idag och imorgon, Rickard O. Lindström
Umiejscowienie kompozytowego opancerzenia zawierającego zubożony uran w pięciu pojazdach eksperymentalnych. Źródło: Nuclear regulatory commission renewal license application for DU armor.
W latach, które nastąpiły po wprowadzeniu czołgu Abrams do służby, wielokrotnie pojawiały się dyskusje na temat wzmocnienia jego kadłuba. Regularnie przywoływano dokument dotyczący wkładek uranowych w prototypach na poligonach czołgowych i wysuwano hipotezy na temat innych metod wzmocnienia pancerza. Jednak za każdym razem nie udało się w sposób uzasadniony potwierdzić tych twierdzeń. Chociaż na zdjęciach kadłuba SEP V3 wyraźnie widać nową spoinę w obszarze przedniego pancerza. W modelu SEP V2 i wcześniejszych wersjach takiej spoiny nie było. To jeden z nielicznych bezpośrednich dowodów na to, że przeprowadzono pewne prace nad pancerzem kadłuba.
Źródło: IMPACT OF LOADING DISTRIBUTION OF ABRAMS SUSPENSION ON TRACK PERFORMANCE AND DURABILITY
Pomiar masy
Zmiany masy w różnych wersjach czołgów Abrams. Źródło: An Independent Assessment of the 2040 Battlefield and its Implications for the 5th Generation Combat Vehicle (5GCV), Department of the Army Office of the Assistant Secretary of the Army, 2023
W tym miejscu sprawa robi się szczególnie ciekawa. Kiedy próbujemy ocenić, co dokładnie zmieniło się wewnątrz, naturalnie natrafiamy na kwestię masy. Całkowita masa kadłuba SEP V3 wzrosła, ale wzrost ten jest minimalny.
Włożyliśmy sporo pracy w porównywanie wszystkich dostępnych źródeł, ale nie udało nam się znaleźć wiarygodnej, konkretnej różnicy w masie między wcześniejszymi wersjami a tym wariantem. Problem nie polega na tym, że dane są słabe, ale na tym, że sam czołg ciągle się zmieniał. W jednym miejscu udało się zmniejszyć masę, a w innym ją zwiększono.
Dobrym przykładem jest to, że przejściu na cięższe drążki skrętne towarzyszyła wymiana stalowych wsporników kół jezdnych na lżejsze aluminiowe, co częściowo zrównoważyło dodatkową masę. Wersja SEP V3 otrzymała też potężne haki holownicze, wzmocnione wsporniki chroniące przed minami oraz nowe opancerzenie agregatu pomocniczego (APU) – wszystko to zwiększyło masę. Bardzo trudno jest ogólnie oszacować zmianę masy kadłuba, a jeszcze trudniej wyciągnąć wiarygodne wnioski dotyczące samego pakietu opancerzenia. W tym kontekście zawsze warto pamiętać, że nie wszystko, co znajduje się w czołgu, to opancerzenie.
Analizując dane dotyczące masy bojowej różnych wariantów czołgów Abrams oraz masę ich wież, szacowana zmiana masy kadłuba wynosi około 500 kilogramów. Przy ustalonych, ograniczonych wymiarach przedniej części kadłuba i tak skromnym budżecie wagowym nie da się osiągnąć znaczącego wzrostu ochrony na poziomie, który zniwelowałby skuteczność nowoczesnej broni kinetycznej.
Aby chronić kadłub przed pociskami APFSDS, które pojawiły się po połowie lat 80. (przy zachowaniu tej samej geometrii kadłuba, co jest stałym ograniczeniem), całą dostępną przestrzeń trzeba by wypełnić grubymi płytami stalowymi lub innymi ciężkimi materiałami wypełniającymi. Da się to obliczyć – taki pakiet dodałby co najmniej 2 tony, a takiego wzrostu wagi nie ma.
Przednie drążki skrętne
W tym miejscu natrafiamy na kolejny ważny czynnik – obciążenie przedniego zawieszenia. W czołgu Abrams pakiet pancerza i zbiorniki paliwa są umieszczone daleko z przodu, a cała ta masa wywiera nacisk na pierwszą parę drążków skrętnych. W innych współczesnych czołgach porównywalne obciążenie rozkłada się na dwie pary kół jezdnych, ale w tym przypadku tak nie jest. Dodanie kilku ton ciężaru w tym obszarze znacznie skraca żywotność pierwszych kół jezdnych, drążków skrętnych, wahaczy i innych elementów konstrukcji zawieszenia. Żeby taka modyfikacja była logistycznie możliwa, inżynierowie musieliby przeprojektować cały układ zawieszenia, a jak widać, żadnego przeprojektowania nie przeprowadzono.
Limit masy
Zgodnie z raportem Rady Naukowej Armii, podstawowa wersja SEP V3 bez żadnych dodatkowych modułów waży 66,76 ton. Ta liczba to nasz punkt wyjścia. Na tej podstawie możemy zaprojektować ulepszenie pancerza kadłuba w ramach tego potwierdzonego wzrostu masy. Nowa spoina wskazuje, że na pancerzu kadłuba przeprowadzono jakieś prace. Ponieważ dokładne szczegóły tych prac nie są znane, jedyne, co możemy założyć, to że modyfikacje pancerza musiały zmieścić się w wyznaczonym limicie masy, a w ramach tego limitu nie da się zapewnić ochrony przed nowoczesnymi pociskami kinetycznymi.
Najważniejsze jest to, że choć teoretycznie można by wprowadzić ulepszenia chroniące przed pociskami kinetycznymi, to udokumentowane ograniczenia przestrzenne oznaczają, że nawet gdyby udało się poprawić ochronę, nie dałoby się tego zrobić na tyle, by pancerz był w stanie odeprzeć pociski, których wcześniej nie był w stanie odeprzeć w typowych odległościach walki. Dlatego przeznaczenie dodatkowego limitu masy na tego rodzaju ochronę, choć możliwe, nie przyniosłoby żadnej namacalnej poprawy, która uzasadniałaby taką zmianę. Wszelkie modyfikacje pancerza muszą być uzasadnione logistycznie i funkcjonalnie. Z tego powodu znacznie bardziej prawdopodobne jest, że ewentualne ulepszenia ochrony byłyby ukierunkowane raczej na zwalczanie zagrożeń ze strony pocisków z ładunkiem kumulacyjnym (HEAT), które w rzeczywistości stanowiły główne zagrożenie dla czołgów przez ostatnie 40 lat – w tym zakresie poprawa byłaby namacalna w ramach istniejących ograniczeń. Podobnie jak w przypadku każdego pancerza zaprojektowanego z myślą o ochronie przed pociskami HEAT, zapewnia on również niewielki wzrost ochrony przed nowoczesnymi pociskami kinetycznymi, ale oczywiście będzie to dość minimalna różnica.
Wniosek
Nie ma potwierdzonych danych na temat konkretnych właściwości pancerza kadłuba w wersji M1A2 SEP V3 – jedyne, co da się stwierdzić, to fakt, że wprowadzono pewne modyfikacje w układzie pancerza w przedniej części kadłuba. W grze pancerz kadłuba SEP V3 zostanie wzmocniony, zgodnie z jedynym rozsądnym założeniem, jakie możemy sformułować na podstawie znanej zmiany masy. W grze kadłub czołgu będzie lepiej chroniony w porównaniu z poprzednimi wersjami Abramsa. To ulepszenie jest zgodne z tym, co inżynierowie byliby w stanie osiągnąć bez przeprojektowywania całego pojazdu od podstaw.
Poza tym, a może nawet ważniejsze, pracujemy teraz nad pancerzem kadłuba i wieży wszystkich czołgów z rodziny Abrams. Część tych prac polega na przekształceniu fragmentów pancerza w model wolumetryczny, co ogólnie poprawi ich przeżywalność. Zwiększa to ochronę w okolicy górnej części kadłuba i pierścienia wieży, co naszym zdaniem ma większy wpływ na rozgrywkę niż sama dolna płyta pancerza.